De digitale vergeetput: waarom we massaal fotograferen, maar onze smartphone-archieven verwaarlozen

11 mei 2026

Onderzoek Smartzine: 35 procent van smartphonegebruikers bewaart foto's passief en kijkt er zelden nog naar om

Bron: Smartzine

Nederlanders maken massaal foto’s met hun smartphone om herinneringen vast te leggen. Maar een groot deel van die herinneringen verdwijnt daarna in een overvolle fotobibliotheek waar nauwelijks nog naar wordt omgekeken. Uit onderzoek van Smartzine onder 451 Nederlandse smartphonegebruikers blijkt dat 35% foto’s passief bewaart: ze blijven op de telefoon staan, maar worden zelden teruggekeken. Tegelijk noemt 41% herinneringen vastleggen als belangrijkste reden om überhaupt te fotograferen. Dat levert een opvallende tegenstelling op: we fotograferen om niets te vergeten, en vergeten vervolgens wat we hebben vastgelegd.

De cijfers uit het onderzoek laten zien hoe vol onze fotobibliotheken zijn. Ruim de helft van de ondervraagden (51%) heeft meer dan 10.000 foto’s op de telefoon staan. Bij bijna een kwart gaat het om meer dan 25.000 beelden. Slechts een minderheid ruimt foto’s direct op door een selectie te maken en de rest te verwijderen.

“De smartphone functioneert zo’n beetje als ons geheugen, maar dreigt een digitaal zwart gat te worden,” zegt Gerard Voshaar van Smartzine. “Veel mensen fotograferen uit angst om een herinnering kwijt te raken. Maar als je duizenden foto’s bewaart zonder ooit een selectie te maken, raak je die herinneringen op een andere manier alsnog kwijt.”

Fotograferen of beleven?
Het onderzoek laat ook zien dat mensen worstelen met de keuze: een moment bewust beleven zonder te fotograferen, of het vastleggen en accepteren dat je het dan minder beleeft. 46% zegt een mooi of bijzonder moment eerst bewust in zich op te nemen voordat de telefoon tevoorschijn komt. Tegelijkertijd heeft 62% weleens spijt dat een moment niet is vastgelegd. Van degenen die meerdere keren bewust de telefoon weglegden en dat achteraf een goede keuze vonden, had bijna twee derde (65%) toch spijt dat er niets is vastgelegd. De keuze tussen een moment beleven en fotograferen blijkt nog niet zo simpel. Mensen willen tegelijk volledig aanwezig zijn én alles vastleggen, twee dingen die zelden samengaan.
“Veel mensen bewaren foto’s omdat ze daarmee het gevoel hebben dat de herinnering veilig is opgeslagen,” zegt Voshaar. “Of die foto daarna ooit nog wordt bekeken, maakt kennelijk niet uit. Hij staat ergens, en daarmee is de herinnering veilig.”

Foto als bewijs
42% van de ondervraagden herkent bij zichzelf weleens een foto te maken enkel om te laten zien dat ze ergens waren. Bij 11% gebeurt dit regelmatig. Dat betekent niet dat de smartphonefoto vooral voor sociale media wordt gemaakt, integendeel. 58% zegt foto’s vooral voor zichzelf te maken. Slechts 4% richt zich bewust op een breder publiek via sociale media. De smartphonefoto is tegelijk privéherinnering, bewijsstuk en sociaal signaal.

Echt of gemaakt?
Mag je een foto voor en na de opname beïnvloeden? 70% van de respondenten pakt weleens de regie over een foto: iets storends uit beeld halen, een voorwerp verplaatsen, iemand op een andere plek laten staan. 17% doet dat regelmatig. Slechts 6% vindt een foto alleen waardevol als hij volledig spontaan is.

Ook AI-functies bij fotobewerking zijn punt van discussie. 46% gebruikt weleens gereedschappen waarmee je storende elementen uit een foto kunt laten verdwijnen, al gaat het meestal om kleine ingrepen. 25% gebruikt dit bewust niet omdat een foto ‘echt’ moet blijven. Opvallend: 24% wist niet eens dat hun smartphone dit kan.

Over het onderzoek
Het onderzoek werd uitgevoerd door Smartzine onder 451 Nederlandse smartphonegebruikers in maart 2026. Respondenten beantwoordden vijftien vragen over hun omgang met smartphonefotografie. De enquête werd verspreid via de nieuwsbrief en social mediakanalen van Smartzine (LinkedIn, Facebook, Instagram). De respondentengroep is bovengemiddeld geïnteresseerd in fotografie, wat bij de duiding van de cijfers meegewogen moet worden.

Kijk voor een uitgebreid onderzoeksoverzicht met grafieken op smartzine.nl/onderzoek-smartphone-fotografie

Over Smartzine
Smartzine is een platform voor iedereen die méér uit zijn smartphonecamera wil halen. Het draait om beter leren kijken, creatiever fotograferen en bewuster omgaan met je foto’s. Techniek is belangrijk maar komt niet op de eerste plaats. Smartzine is opgericht door Gerard Voshaar vanuit de overtuiging dat goede fotografie niet begint bij je apparatuur, maar bij hoe je kijkt. Kijk voor meer info op smartzine.nl

Vriend van Fotoexpositie.nl

Al voor 25 euro per jaar kun je vriend van Fotoexpositie.nl worden. Je maakt met je bijdrage het werk van Fotoexpositie.nl mogelijk èn je wordt genoemd op de voorpagina van de website.