Somfy Photography Award | Gimme Shelter

Vrijdag 23 oktober wordt de internationale fotografieprijs Somfy Photography Award 2020 uitgereikt.

Maarten Tromp (NL), Primates
Het Antropoceen is inmiddels een gangbare term voor het huidige tijdperk waarin we als mens over de aarde heersen en daarmee zelfs het klimaat drastisch beïnvloeden. De hedendaagse mens is, zeker in de steden, losgeraakt van zijn natuurlijke omgeving, terwijl de complexe systemen waarvan we deel uitmaken nog steeds bestaan.
Maarten Tromp creëerde een serie portretten van primaten in opvangcentra in Nederland, Spanje en Indonesië. De dieren die in Nederland verblijven zijn onderschept bij smokkel of zijn als proef-, huis- of circusdier gehouden. In opvangcentra in de regio's waar ze oorspronkelijk leven, zoals in Indonesië, zijn vaak ontheemde dieren te vinden door onder andere boskap en handel. Tromp fotografeerde de serie Primates zonder de context van de opvangcentra te laten zien. Wat vertellen de portretten ons over de manier waarop we naar deze dieren kijken? Waar staan we in onze geschiedenis en hoe verhouden we ons als mens tot de wereld waarin we leven?

Antoinette Nausikaä (NL), A River Runs Through Me
Antoinette Nausikaä maakt site-specifieke projecten op plekken waar natuur en cultuur samen komen. De balans tussen beide fascineert haar. Bij het maken van haar werk voor de Somfy Photography Award 2020 verlegde zij haar focus van ongerepte natuur naar de grote stad, het ultieme symbool van cultuur. Hoewel de grote stad veelal wordt gezien als gescheiden van de natuur, ziet Nausikaä vooral hoe de twee onlosmakelijk verbonden zijn. Zij koos de stad Parijs als haar werkveld. De rivier de Seine, de protagonist in dit werk, vormt de levensader van deze stad. Ze dankt er haar geschiedenis, cultuur, infrastructuur en levensvatbaarheid aan. Nausikaä volgde de Seine vanaf de bron tot aan Le Havre, waar ze uitmondt in de zee. In het werk plaatst de kunstenaar het tijdloze karakter van de rivier naast het snelstromende menselijke bestaan. Daarbij presenteert ze niet alleen foto's, maar ook tekeningen en kleine sculpturen. Deze ontstonden uit het materiaal dat zij ter plekke vond. De verschillende uitingsvormen verwerkte Nausikaä tot een ruimtelijke installatie.

Roderik Henderson (NL), Pink Desert
Pink Desert is een portretserie van een jonge vrouw, zittend op een rotsblok in de woestijn aan de voet van de Andesgebergte in Noord-Chili. Buiten de muren van haar huis wordt ze het minst gehinderd door stemmen in haar hoofd, die haar anders voortdurend in beslag nemen. Gimme Shelter 'in reverse'.
Henderson fotografeerde zijn achttienjarige dochter tijdens uiteenlopende momenten binnen de tijdspanne van een etmaal: zonsopgang, midden op de dag, bij schemer en onder de nachtelijke sterrenhemel - telkens opnieuw, altijd op dezelfde plek en in stilte op een heuvel in de woestijn, waar tijd en verveling niet bestaan.
De 3D-fotoserie van Henderson is geen visueel verslag maar de uitbeelding van de ervaring van het fysieke contact tussen de jonge vrouw en het rauwe, stekelige landschap.

Stephan Keppel (NL), Fall Out
Stephan Keppel deed een fotografisch en print-technisch onderzoek naar een van de schuilplaatsen die tijdens de Koude Oorlog in Amsterdam zijn ingericht: de Vondelbrug (Brug 200), die in 1946 naar een ontwerp van de Amsterdamse-schoolarchitect Piet Kramer werd gebouwd. De brug was getuige van veel belangrijke gebeurtenissen in de 20e eeuw: de bouw werd onderbroken door de Tweede Wereldoorlog, ze was een atoomschuilkelder tijdens de Koude Oorlog, kortstondig toneel van de opkomende jeugdcultuur en een strategisch punt tijdens hevige krakersrellen in 1980. Tegenwoordig worden in de Vondelbunker muziekoptredens, debatten, acties en beeldende kunst geprogrammeerd. Keppel is de graffiti en leuzen onder de brug - op zichzelf al een shelter - gaan fotograferen en heeft met deze beelden nieuwe, sterk grafische werken gemaakt. De gebogen lijnen en de ornamentiek van de architectuur contrasteren daarin met de sporen van graffiti-spuitverf en het rauwe binnenwerk van de atoombunker. In de betegelde wanden ziet hij een analogie met ruitjespapier. Keppel voert het printwerk altijd zelf uit.

Martine Stig (NL), Through a Glass, Darkly Invisibility as a human right?
Hoe zien computers ons? Lezen ze ons? Zijn ze bevooroordeeld? Kunnen we de machine voor de gek houden? Werkt camouflage? In haar nieuwe werk vraagt Martine Stig zich af wat onzichtbaarheid betekent in een surveillance-samenleving.
In een wereld waar overal camera's zijn is het moeilijk om niet te worden gezien. Het menselijke en het machine-oog is overal; onzichtbaarheid is een schaars goed geworden. Voor een hele generatie - tussen Harry Potter en sociale media - betekent onzichtbaarheid zowel supermacht als symbool van machteloosheid. 'Onzichtbaarheidsmantel' versus 'geen volgers op Instagram'.
Voorwaarde, metafoor, fantasie of technologie - onzichtbaarheid helpt ons na te denken over de structuur van onze samenleving, over hoe we onszelf zien of gezien willen worden.

Géraldine Jeanjean (NL), DEHORS
foris = ouverture, entrée, porte, dehors
dehors < deforis = de dehors > déforain/forain = étranger 'La lumiere sembloyt dedans naistre, non dehors venir', Rabelais, Pant. V. 43.* Binnen is veilig, buiten is vrijheid. Géraldine Jeanjean richt zich in haar werk voor de Somfy Photography Award 2020 op de fysieke en symbolische functie van glas waar het gaat om de scheiding tussen binnen en buiten. Haar interesse gaat uit naar de vreemde en in zichzelf tegenstrijdige functie van glas: de bescherming die een kwetsbaar materiaal ons biedt. Glas scheidt het binnen van het buiten maar we behouden toch, door zijn transparantie, het contact met buiten. Deze perceptie van de wereld is geruststellend, maar het contact is alleen visueel. Pas buiten worden al onze zintuigen aangesproken.
De evolutie heeft ons deze beschutting gebracht. De ontwikkelingen in de afgelopen periode hebben ons geconfronteerd met de behoefte deel te kunnen blijven uitmaken van die buitenwereld.
In termen van vrijheid is glas een compromis. Dat compromis wordt gesymboliseerd door de vogelwerende raamsticker, die moet voorkomen dat vogels deze transparante barrière niet opmerken. Zij herinnert ons eraan dat onze vrije blik op de natuur vanuit onze shelter in de cultuur slechts schijn is.
* 'Het licht scheen binnen te ontstaan, niet van buiten te komen' >> beeld is een foto Dehors @ Géraldine Jeanjean

Matthieu Litt (BE), OASIS
Voor de Somfy Photography Award 2020 concentreerde Matthieu Litt zich op een gebied in de directe omgeving van zijn thuisbasis Luik (België). Ry-Ponet heet het, een landelijk groengebied aan de rand van de stad, waar een eigen tempo lijkt te heersen. Het wordt door de bevolking gebruikt voor uiteenlopende doeleinden: om een wandeling te maken in de natuur, om te ontsnappen aan het drukke stadsleven en zelfs om te wonen. Helaas wordt deze voor mens en dier belangrijke bufferzone bedreigd door stadsuitbreiding. De camera van Matthieu scant het terrein, de vegetatie, het uitzicht en de lucht in een voortdurende wisselwerking tussen het hier en nu en bespiegelingen op de innerlijke wereld van emoties, indrukken en ervaringen.

Jordi Ruiz Cirera (ES), La Espera
Wachten. Alle mensen die ik ontmoette toen ik aan dit project in Mexico werkte deden hetzelfde: wachten. Wachten tot hun visa werden goedgekeurd. Wachten op goed weer, zodat ze de woestijn konden doorkruisen. Wachten op de datum van hun uitzetting. Wachten op berichten van hun dierbaren.
Ik was altijd al geïnteresseerd in het onderwerp migratie en vluchtelingenstromen: we zijn in zekere zin allemaal door migratie gevormd. Moeite met het vinden van een baan. Voortdurend op zoek naar een plek waar je je thuisvoelt. De culturele verschillen in je nieuwe land. De gedachte dat het allemaal maar tijdelijk is. De diepe overtuiging dat alles ooit beter wordt.
Rijkere landen hanteren een strenger grensbeleid om migranten en asielzoekers tegen te houden, maar dat dwingt toekomstige immigranten alleen maar om langere en gevaarlijkere routes te kiezen. En die routes lopen steeds vaker via Mexico - een land dat altijd fungeerde als doorgangsgebied voor iedereen die het geweld en de armoede in Midden-Amerika wilde ontvluchten, maar inmiddels het punt is geworden waar migranten van over de hele wereld samenkomen voordat ze beginnen aan hun laatste traject naar de Verenigde Staten.
Gebeurtenissen die ogenschijnlijk ver van elkaar afstaan en niets met elkaar van doen hebben komen hier bij elkaar. Zo zorgde de toenemende economische crisis in Brazilië ervoor dat veel Haïtianen die zich daar jaren geleden hadden gevestigd - nadat een orkaan hun eigen land had verwoest - hun geluk wilden beproeven in de Verenigde Staten, maar daar niet welkom waren nadat Obama in 2016 hun humanitaire visa had ingetrokken. Samen met Cubanen werden ze aan de grens tegengehouden. Kameroeners die aan het conflict in het Engelstalige deel van Afrika wilden ontsnappen vluchtten naar het visumvrije Ecuador en gingen van daaruit te voet verder naar Mexico, waarbij ze duizenden kilometers aflegden onder ongelofelijk moeilijke omstandigheden. Dezelfde routes volgden Nepalezen, Eritreeërs en Bengalen, die er allemaal van dromen om ooit in de VS terecht te komen.
Omdat de Verenigde Staten hun grensbeleid in feite uitbesteden aan Mexico lopen al deze groepen vlak voor hun einddoel vast. Daar komt nog bij het groeiende aantal Amerikaanse staatsburgers dat wordt uitgezet naar herkomstland Mexico, dat sommigen van hen al als peuter verlieten. Ze komen er tussen wal en schip terecht, vaak in de greep van de georganiseerde misdaad die het gebied beheerst en hen uitbuit.
La Espera gaat over de realiteit van migranten, vluchtelingen en ballingen die overal in Mexico bescherming zoeken. De realiteit die hen wordt opgedrongen door de economische situatie en het grensbeleid in andere landen.

Dustin Thierry (NL), Working title
Maakt ongezien, onbemind? Fotograferen is zichtbaar maken, maar dat niet alleen. Het is ook: op een bepaalde manier zichtbaar maken, bijvoorbeeld omdat daar een noodzaak toe is. Thierry portretteert creatieve makers van kleur, op het moment dat hun bestaan door de maatschappij in het algemeen en de culturele sector in het bijzonder wordt ontkend. Immers, in de huidige discussie over diversiteit in deze sector - of beter: het gebrek daaraan - roept men 'dat ze er niet zijn'.
De camera staat voor Thierry als metafoor voor de onthaasting door de verstilling van tijd. In dit project wordt op een gevoelige doch intieme manier van de zeldzaamheid een viering gemaakt. De kwetsbaarheid van de 4 x 5 inch camera ten dienste van de Polaroid-film, en de eenmaligheid van het beeldende proces staan symbool voor de maatschappelijke positie van makers van kleur. Polaroids worden niet meer geproduceerd. De schaarste van dit materiaal is vergelijkbaar met de ondervertegenwoordiging van deze groep.
Elk portret heeft maar één kans om te lukken. Vergelijk dit met de magere kansen van makers van kleur in de samenleving. Er hoeft maar één ding mis te gaan en de persoon zal slecht of helemaal niet meer zichtbaar zijn.
'Ik creëer vanuit de intersecties van representaties. Vaak zien mensen slechts één homogene groep, maar in de ontbrekende representatie bestaan we allemaal uit een individuele identiteit die is opgebouwd uit zo veel lagen en intersecties.' Nu hardop gesteld wordt dat er een tekort is aan publieke rolmodellen van kleur, is dit het moment om te laten zien dat dit onterecht is. Met zijn camera maakt Thierry het onzichtbare zichtbaar. We zijn er altijd al geweest, zegt hij, maar nu kun je niet meer onder ons uit.

Vriend van Fotoexpositie.nl

Word voor 25 euro per jaar vriend van Fotoexpositie.nl.

Wil je bijdragen aan het bestaan van Fotoexpositie.nl? Dan kan! Je kunt voor 25 euro per jaar vriend worden van Fotoexpositie.nl. Het beheren van Fotoexpositie.nl kost geld en vooral ook veel tijd. Met vele kleine financiële bijdragen is het mogelijk om dat werk voort te blijven zetten.

Je krijgt een vermelding onder het kopje vrienden op de voorpagina.
Fotografen die vriend worden kunnen op hun eigen pagina een gallery van foto's op laten nemen.

Goed plan? Stuur dan een e-mail te sturen naar vriendenvan@fotoexpositie.nl. Je ontvangt een factuur voor je bijdrage van 25 euro.

Over Fotoexpositie.nl

Fotoexpositie.nl is de website met informatie over exposities, fotografen en fotonieuws in Nederland.

Voor vragen en tips kun je ons bereiken op info@fotoexpositie.nl